Eins og líklegast flestir lögmenn reyni ég að tileinka mér allar þær tækniframfarir sem gera mér kleift að veita skjótari og betri þjónustu. Þessi misserin er talað um fátt annað en gervigreind og hvernig sú tækni muni kollvarpa störfum lögmanna. Fyrir vikið vil ég fjalla stuttlega um mína reynslu af notkun gervigreindarlausna, hvernig þessi verkfæri hafa gagnast mér og hvort mögulega sé hægt að draga einhvern lærdóm af þeirri reynslu.
Gervigreindarlausnir
Eins og flestir hafa væntanlega tekið eftir er mikil samkeppni hjá þeim fyrirtækjum sem hafa útbúið sérsniðin gervigreindarverkfæri fyrir lögmenn. Ég hef notað flestar þær lausnir sem í boði eru og hefur það gengið ágætlega. Enn sem komið er get ég ekki gert upp á milli þeirra – þær eru flestar mjög góðar. Fyrir vikið ætla ég ekki að fjalla um tilgreindar lausnir eða fyrirtæki. Það er þó mikilvægt að gera greinarmun á þeim gervigreindarlausnum sem boðið er upp á fyrir lögmenn annars vegar og hinum fjölmörgu opnu gervigreindarlausnum hins vegar. Þótt þær síðarnefndu séu eflaust mjög góðar þá getur skort á gagnaöryggi sem er algjört forgangsatriði við notkun þessara lausna í störfum lögmanna.
Reynslusaga af notkun gervigreindar
Áður en ég fékk aðgang að gervigreindarlausn fyrir lögmenn bjó ég yfir nokkurri reynslu af notkun opinna gervigreindarlausna við gagnaöflun og öflunar sérfræðiþekkingar í störfum mínum. Fyrir vikið bjó ég yfir einhverri reynslu af því að gefa gervigreind fyrirmæli, slípa til svör og vinna að betri svörum. Ég var því spenntur fyrir því að prufa gervigreindarforrit sem eru sérsniðin fyrir íslenska lögfræðinga.
Fyrsta verkefnið sem ég notaði gervigreindarlausnina í var við greinargerðaskrif í einföldu máli. Ég setti inn skipun sem var nokkuð ítarleg og innihélt stutt yfirlit um málsatvik, kröfur aðila og málstað umbjóðanda míns.
Úrlausn gervigreindarinnar leit mjög vel út við fyrstu sýn. Hún var vel rökstudd, með lagatilvísunum og dómatilvitnunum til hliðsjónar. Ég las yfir niðurstöðuna og bað um nokkrar skýringar og bað um að tiltekin atriði yrði skoðuð betur. Gervigreindin er mjög bóngóð og gerði sitt besta til þess að verða við mínum óskum. Það voru hins vegar þrenns konar annmarkar sem mér reyndist erfitt að fá gervigreindina til þess að laga. Í fyrsta lagi vildi hún ekki hverfa frá því að byggja á lagaákvæði sem er ekki til. Þetta var ekki fullkominn tilbúningur hjá henni; ákvæðið var sannanlega í frumvarpi en það varð aldrei að lögum. Af einhverjum ástæðum var gervigreindin aftur á móti búin að bíta það í sig að ákvæðið væri raunverulega til og að hægt væri að byggja rétt á því. Í öðru lagi vildi gervigreindin tefla lang veikustu málsástæðunni fram sem fyrstu málsástæðunni alveg óháð því hvað ég reyndi að útskýra veikleika hennar. Í þriðja lagi virðist vera innbyggt í gervigreindina ákveðin tilhneiging eða vilji til þess að þóknast þeim sem notar hana. Þannig virðist gervigreind, t.d. við skrif málflutningsskjals, reyna sitt ýtrasta til að komast að þeirri niðurstöðu sem hún heldur að ég sækist eftir. Er gervigreindin jafnvel reiðubúin til að ganga langt til þess að túlka réttarheimildir og jafnvel búa þær til svo niðurstaðan verði sú sem hún heldur að falli að mínum vilja.
Það er auðvitað svo að gervigreindin ræður engu og lögmenn bera ábyrgð á allri vinnu sem þeir senda frá sér. Í dæminu hér að framan aðlagaði ég það svar sem ég fékk að þörfum málsins og setti það í þann búning sem ég taldi bestan fyrir þann málstað sem vinnan átti að þjóna. Vinna gervigreindarinnar var engu að síður mjög gagnleg og tel ég óhætt að álykta að aðstoð hennar hafi falið í sér verulegt hagræði og vinnusparnað, umbjóðanda mínum til hagsbóta.
Áhrif gervigreindar á störf lögmanna
Það má vel vera að þeir vankantar sem ég tíundaði í þessari grein séu alfarið mér að kenna og að svörin hefðu verið gallalaus ef skipanir mínar hefðu verið betri. Óháð þeim annmörkum er um gagnlegt verkfæri að ræða sem þróast gríðarlega hratt.
Notkun gervigreindarlausna felur ekki í sér neina breytingu á eðli ábyrgðar og vinnu lögmanna. Ef upp kemst að lögmaður hafi notað svar frá gervigreind sem inniheldur lagaákvæði eða dómatilvísanir sem eru ekki til mun það duga viðkomandi lögmanni skammt að vísa í gervigreindarlausnina til þess að firra sig ábyrgðar. Erlendis hafa lögmenn jafnvel verið látnir sæta viðurlögum vegna þessa. Reynslan sýnir að við notkun gervigreindarlausna er nauðsynlegt að staðreyna allar tilvísanir og fullyrðingar sem koma fram í svörum. Bæði til þess að athuga hvort þær séu raunverulegar og til þess að staðreyna hvort notkunin sé rétt.
Notkun gervigreindalausna getur falið í sér ákveðna efnislega breytingu á vinnu lögmanna. Það mun reynast verðmætt fyrir lögmenn að tileinka sér skynsamlega notkun gervigreindarlausna í sínum störfum og afla sér þekkingar og reynslu í að gefa lausnunum fyrirmæli í samræmi við það sem ætlast er til af gervigreind. Það er vel hugsanlegt að slík þjálfun og færni muni skapa ákveðið samkeppnisforskot hjá þeim sem tekst að tileinka sér hana.
Árni Freyr Árnason, lögmaður hjá Advel lögmönnum
